Algemeen

Automatische shuttle systemen: waar lopen we tegenaan in NL?

Driverless-Pods-2getthere
Mark Boekraad
Geschreven door Mark Boekraad

Onderstaand artikel is verschenen in het april-nummer van Personenvervoer Magazine. Het is geschreven door Alwin Bakker en Koen Idzenga. Alwin ken ik vanuit The Future Mobility Network, een onafhankelijk netwerk dat de schouders zet onder praktische mobiliteitsvraagstukken en oplossingen.

Iedereen wist dat het niet kon, totdat er iemand kwam die dat niet wist

De wereld van de automatische shuttle systemen is de afgelopen jaren in een stroomversnelling geraakt. Mede onder invloed van de ontwikkelingen binnen de automobiel industrie. De Tesla’s van deze wereld roepen ieder voor zich het hardst, dat we binnen nu en 10 jaar toch echt wel volledig automatisch de weg op kunnen. Toch blijkt keer op keer dat, op het moment dat we concrete pilots willen doen met systemen in de openbare ruimte, we aanlopen tegen de beperkingen uit de oude wereld.

Zoals UITP (de International Organization of Public Transport) in januari nog in haar policy brief onderschrijft, is de invoering van automatische voertuigen binnen een publiek systeem gemakkelijker dan invoering binnen een individueel systeem zoals een privé auto.

Immers de route en de omstandigheden zijn beter controleerbaar. Het bedrijf 2getthere (in automatische transit (vervoer) systemen) laat dit nu al 15 jaar zien met de Rivium shuttle, waar zo’n systeem volledig operationeel is op een gedeeltelijk afgesloten rijbaan.

Parkshuttle rivium zelfrijdende bus

Hogere initiële kosten

Waarom lijkt het dan toch niet te lukken om dit soort systemen op grote schaal neer te zetten elders in Nederland? Het lijkt erop dat we met een oude bril kijken naar dit soort nieuwe systemen.

De nieuwe systemen kennen nog geen massa productie en de initiële kosten zijn daarom hoger. Het gebrek aan volume en het daarbij behorende kostenniveau betekent dat een rendabele business case gebaseerd zal moeten zijn op hogere vervoerswaarden gedurende een langere exploitatie periode.

Zoeken naar een applicatie met een zekere en stabiele vervoerswaarde lijkt een voorwaarde om de eerste systemen rendabel te kunnen introduceren. Met dit succes kunnen vervolgens weer volgende systemen tegen lagere kosten geïntroduceerd worden.

Concessie

Daarnaast is het de vraag hoe een dergelijk systeem zich rijmt met concessies die vervoerbedrijven via een aanbesteding het alleenrecht geeft om in een bepaald gebied het openbaar vervoer te exploiteren. De OV-concessies voor openbaar vervoer worden vaak als drempel ervaren.Moet een automatische shuttle zelf ook in een concessie worden ondergebracht? Of pleegt een dergelijk systeem inbreuk op het (vaak via een aanbesteding verkregen) alleenrecht voor het exploiteren van het openbaar vervoer in een concessiegebied van een vervoerder?

Voor beantwoording van deze vragen is een andere vraag van belang, namelijk of het systeem volgens de Wet Personenvervoer 2000 (Wp2000) kan worden gekwalificeerd als openbaar vervoer.

De wet hanteert de volgende definitie voor openbaar vervoer: ‘Voor een ieder openstaand personenvervoer volgens een dienstregeling met een auto, bus, trein, metro, tram of een via een geleidesysteem voortbewogen voertuig’.

Bij veel shuttle-systemen die nog in de experimentele fase zitten, is er nog geen sprake van dat iedereen er gebruik van kan maken. Laat staan volgens een dienstregeling (eveneens gedefinieerd in de Wp2000). In die fase hoeft een concessie dan dus niet aan de orde te zijn. Overigens dient hierbij opgemerkt te worden dat er dan ook geen aanspraak gemaakt kan worden op suppletie en men financieel-operationeel niet beperkt is door de tariefstelling voor openbaar vervoer.

Driverless-Pods-2getthere

Aanbesteding

Ook worden de Europese aanbestedingsregels vaak als lastig ervaren bij de inkoop van een innovatief (en experimenteel systeem). Binnen het fieldlab ‘Automatisch Vervoer Last Mile’ (AVLM) heeft de Metropoolregio Rotterdam Den Haag onderzoek laten doen naar deze onderwerpen.

Een Nederlandse overheid is voor de ontwikkeling van een automatisch shuttlesysteem, gezien de opdrachtwaarde, al snel verplicht tot Europees aanbesteden. De regels hieromtrent worden vaak gezien als lastig en star. Toch biedt de Aanbestedingwet voldoende mogelijkheden om een aanbesteding innovatiegericht vorm te geven. Denk hierbij aan ‘pre commercial procurement’, een aanpak specifiek gericht op Research & Development (R&D), waarbij risico’s en voordelen worden gedeeld zonder dat daarbij staatssteun wordt verleend.

Ook de prijsvraag – een formele procedure binnen de aanbestedingswet – is in bepaalde situaties goed bruikbaar om de markt uit te dagen om ideeën voor een vraagstuk te bedenken en kort uit te werken.

En het kan zelfs zo zijn dat aanbesteden helemaal niet verplicht is, mits er sprake is van een onderzoeks- en ontwikkelopdracht die voldoet aan bepaalde voorwaarden (artikel 2.24 van de Aanbestedingswet).

Innovatiewaarde

Tenslotte is er de innovatiewaarde. Natuurlijk er hangt een hoger prijskaartje aan dit soort systemen, nu de massa productie nog niet op gang is gekomen. Daar zit echter ook gelijk de kans. Door als eerste te investeren in dit soort systemen, kan de innovatiewaarde in de business case verder worden uitgenut. Denk hierbij aan waardevermeerdering voor het vastgoed in gebieden waar dit soort systemen rijden. Maar ook de marketingwaarde om dit soort systemen als reclame objecten in te zetten, kan een positieve bijdrage leveren aan de business case. De hogere investeringen, die nodig zijn voor de eerste paar applicaties kunnen hiermee weleens lager zijn dan dat de oude bril ons laat zien.

Kortom, de mogelijkheden lijken er te zijn en door met een andere bril te kijken naar deze nieuwe systemen ontstaat er een wereld van nieuwe kansen! Doet u mee?

De auteurs,

Alwin Bakker en Koen Idzenga, zijn respectievelijk Eigenaar van Resultancy.nu/mede oprichter The Future Mobility Network en zelfstandig Adviseur mobiliteit en aanbesteden.

 

the future mobility network logo

 

 

Over de Auteur

Mark Boekraad

Mark Boekraad

Mijn naam is Mark en als autofanaat ben ik zeer geinteresseerd in de revolutie van de zelfrijdende auto. De zelfrijdende auto zal langzaam ingeburgerd gaan worden, maar dat zal zeker nog jaren duren. Ik lees nu al veel over dit onderwerp op binnen- en buitenlandse media. En zal dat de komende jaren blijven doen. Als je nog tips hebt of links naar interessante sites, dan hoor ik dat graag! Want samen kunnen we iedereen laten genieten van de opkomst van de zelfrijdende auto.

WIL JE NET ALS DUIZENDEN ANDEREN OOK NIETS MISSEN?

Wil je ook niets missen van alle ontwikkelingen op het gebied van zelfrijdende auto's? No worries, we mailen je alleen als er echt interessant nieuws is. En uitschrijven is in 1 klik gedaan.
Naam
Emailadres
Secure and Spam free...